Elle yük taşıma işleri ve doğru pozisyonun kullanımı

image

Günümüzde hızla gelişen teknoloji her alanda olduğu gibi çalışma yaşamında da önemli değişimleri beraberinde getirmektedir. Bu değişimlerin bir sonucu olarak, üretim sürecinde de hızlı ve yoğun bir makineleşme yaşanmaktadır. Bu hızlı değişim, üretim sürecinde fiilen çalışan insanların yeteneklerini bedensel ve düşünsel açıdan çeşitlendirmekte ve çalışanlar üzerinde önemli baskı yaratmaktadır (Kaya, 2008). Bu makineleşmeye rağmen yine de elle yapılan işlerin özellikle emek yoğun sanayilerde oldukça fazla olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, zorlayıcı durumların ortadan kalkması için bazı önleyici tedbirlerin alınması gerekmektedir.

Günümüze kadar yapılan çalışmalar, yük kaldırmada, fonksiyonel anatomi açısından zayıf olan bel kasları yerine, daha kuvvetli ve biyo-mekanik bakımdan da daha avantajlı olan bacak kaslarının kullanılması gerektiğini ortaya çıkarmıştır. Gövdenin olabildiği ölçülerde dik kalmasına olanak verecek bir şekilde, dizleri bükerek yüklere yaklaşmak ve bacakların gücü ile yük kaldırmak, endüstrilerde ilk öğretilen biyo-mekanik prensiplerden biridir (Kalınkara, 2009).Özellikle kaldırma sırasında ayakların ve vücudun yükün üzerine gelecek şekilde yerleştirilmesi gerekmektedir. Yükü kaldırırken bacak kasları kullanılmalı, sırtın dik tutulması ve yükün olduğunca vücuda yakın tutulması önemli bir unsurdur. Ayrıca yükü kaldırırken ve taşırken kolların düz ve aşağı doğru dönmüş bir pozisyonda tutulması gerekmektedir (Resim 1).

Resim 1: Doğru yük kaldırma (http://app.csgb.gov.tr/isggm/oshaturkey/sunumlar/108.pdf )

            Elle taşımadan kaynaklanan risklerin ortadan kaldırılması ya da en azından azaltılmasıyla kazalar ve sağlık sorunları önlenebilir. Sırasıyla aşağıdaki önleyici tedbirler uygulanmalıdır.

  • Taşıyıcı ya da forklift gibi elektrikli ya da mekanik bir taşıma aracı kullanarak elle taşıma işlemleri ortadan kaldırılabilir. Eğer elle taşıma işleminden kaçınmak mümkün değilse, vinç, asma yük arabası/el arabası ve vakumlu kaldırma araçları gibi destekleyici araçlar kullanılabilir.
  • İş rotasyonu ve yeterli uzunluktaki molalar gibi organizasyonel tedbirler sadece elle taşımaya ilişkin riskleri ortadan kaldırmanın ya da azaltmanın mümkün olmadığı durumlarda değerlendirilmelidir.
  • Çalışanlara, elle taşıma işleminin riskleri ve sağlık üzerindeki olumsuz etkileriyle ilgili bilgi ve ekipmanların kullanımı ve doğru taşıma teknikleri konusunda eğitim verilmelidir.

            İşletmelerde fiziksel çalışma koşullarının, işletmenin devamlılığını, karlılığını, hizmet kalitesini, müşteri memnuniyetini ve rekabetteki avantajını sağlayacak olan çalışanlarının üzerindeki olumsuz etkilerini gidermek, yönetimin en önemli görevlerinden birisi olarak görülmelidir. Çünkü verimliliğin sağlanmasında en önemli unsur olan çalışanların sağlığı işletmelerin geleceğini etkilemektedir.

Gerek iş sağlığı ve güvenliği açısından ve gerekse iş verimliliği açısından çeşitli işlerde çalışan işçilerin;

  • Fiziksel, zihinsel ve sosyal açıdan korunması,
  • Çalışanların çalışma ortamı koşullarından kaynaklanan rahatsızlıklar nedeni ile işlerini kaybetmelerinin önlenmesi,
  • Çalışma alanlarındaki sağlığa zararlı etkenler karsısında her türlü koruyucu önlemin alınması,
  • Çalışanların fizyolojik ve psikolojik kriterlere göre sağlıklı ve güvenli bir şekilde çalışabilecekleri işlerle görevlendirilmeleri ve
  • Her çalışanın yapacağı işe uygun çalışma ortamı koşullarının (ısı, nem, havalandırma, aydınlatma, gürültü, titreşim, temizlik, bakım vb.) sağlanması gerekmektedir.

Böyle bir çalışma ortamının sağlanması durumunda, iş kazalarının ve meslek hastalıklarının azaltılması ve de çalışanların daha az yorulması sağlanabilecektir. Aynı zamanda üretimin kalitesi ve miktarı artırılarak istenilen verimlilik gerçekleştirilmiş olacaktır (Akalp,2010).

Ancak unutulmamalıdır ki doğru yük kaldırma tekniklerini bilmek çalışana daha fazla yük kaldırabilme imkânı sağlamaz. Bu teknikler, çalışanların kişisel kapasitesi ne olursa olsun kazaların ve meslek hastalıkların önlenmesi açısından önemli olduğu kadar günlük hayatımız için de vazgeçilmez olmalıdır. Bu nedenle de bu tür çalışmalar kültürel bir değişimi gerektirmektedir. Çalışanlar doğru kaldırma tekniklerini biliyor olmalarına rağmen eski alışkanlıklarından vazgeçmemekte ısrarcı olabilmektedir. Bu nedenle de eğitimlerin sürekli olarak tekrarlanması konunun önemine vurgu yaptığı kadar, çalışanların konuyu sahiplenmelerine ve içselleştirmelerine de olanak sağlayacaktır.

Kaynakça

Akalp, G. (2010)“ İşgücü Verimliliği Ve Motivasyonu Açısından Ergonomik İyileştirmelerin Önemi: Otomotiv Sektöründe Bir Uygulama”, 16. Ergonomi Kongresi, Hitit Üniversitesi, 3-5 Aralık 2010, Çorum.

Anonim2, (2014), Elle Taşıma İşleri, www.csgb.gov.tr Erişim Tarihi:11.08.2014

Kaya, S.,(2008), Ergonomi ve Çalışanların Verimliliği Üzerine Etkileri, http://www.izto.org.tr/portals

Kahraman, M.F. (2014), “Ergonomide Doğru Bildiğimiz Yanlışlar” http://app.csgb.gov.tr/isggm/oshaturkey/sunumlar/108.pdf  ( 4.09.2014)