Asgari Ücret Zammı

image

Genel anlamda düşünüldüğünde asgari ücret bir taraftan çalışanlara insan olmaları sebebiyle sosyal bakımdan uygun bir asgari yaşam düzeyi sağlamaya elverişli olan, diğer taraftan işverenlerin daha düşük ödemelerinin önüne geçen, zorunlu karaktere sahip bir ücret niteliğindedir. (Işığıçık,2011,:32) Yani asgari ücret işveren tarafından maliyet kalemini yansıtırken, çalışan açısından ise insan onuruna yakışır bir yaşam sürmesini sağlayan geliri ifade etmektedir. Bu doğrultuda asgari ücret hem toplumsal açıdan hem de ekonomik açıdan oldukça kritik bir rol üstlenmektedir.

En alt sınırda ücret ödeme yükümlülüğünü ifade eden asgari ücretin düşük gelirli çalışanları daha iyi ve insani hayat standartlarına ulaştırmak, nispi olarak hareket yeteneği az olan çalışanların zayıf olan pazarlık güçlerinin ortaya çıkaracağı olumsuz sonuçları azaltmak, ekonomik duraklama veya gerileme dönemlerinde ücret ve fiyatların aşırı düşmesini engellemek, düşük gelirli ancak tüketim eğilimleri yüksek olan grupların satın alma güçlerini yükselterek ekonomik canlılığı teşvik etmek gibi işlevleri vardır.(Tokol, 2000,:132)

Bu kadar öneme sahip olan asgari ücretin Türkiye'deki uygulamaları 1936 yılında çıkartılan 3008 sayılı iş kanunu ile başlamış ve daha sonra çıkartılan 1457 ve 4857 sayılı iş yasalarında da yer alarak uygulama ortamını yasal zeminde sürdürmüştür. 1982 Anayasasının 2, 49 ve 55. maddeleriyle de güvence altına alınan asgari ücret  uluslararası alanda ise Uluslararası Çalışma Örgütünce çıkartılan ve Türkiye'nin de onayladığı 26 ve 99 sayılı sözleşmelerde de güvence altındadır.

İşçi, işveren ve devlet temsilcilerinden oluşan Asgari Ücret Komisyonunca diğer yıllarda senede iki dönemi kapsayacak şekilde belirlenen asgari ücret 2016 yılı için tek dönemlik olarak belirlenmiştir. 2016 yılında asgari ücretin net miktarı 1.300,99 TL, brüt miktarı ise 1.647,00 TL olarak saptanmıştır. (http://www.csgb.gov.tr)

Asgari Ücret

1.647,00

 

Sgk Primi % 14

230,58

 

İşsizlik Sig. Fonu % 1

16,47

 

Gelir Vergisi %15 

86,46

 

Asgari Geçim İndirimi

123,53

 

Damga Vergisi % 07,59

12,50

 

Kesintiler Toplamı

346,01

 

Net Asgari Ücret 

1.300,99

 

                     Kaynak: http://www.csgb.gov.tr

Ele alınması gereken konulardan biri 1 Kasım 2015 seçimleri için vaat edilen 1.300 TL net asgari ücretin aslında Asgari Geçim İndirimi ile birlikte 1.300 TL olduğudur. Yani bekâr ve çocuksuz bir çalışan için belirlenen AGİ miktarını (123,53 TL) 1.300 TL 'den çıkardığımızda elimizde kalan miktar bizlere asgari ücretin gerçek net miktarı olan 1.177,46 TL' yi vermektedir. Yani asgari ücrete yapılan zam abartıldığı kadar çok büyük miktarlara denk gelmemektedir.

Bir başka boyuttan baktığımız zaman ise, asgari ücrete yapılan bu iyileştirme elbette ki olumlu yönde bir uygulamadır ama; ülkenin içinde bulunduğu koşullar dikkate alındığında, bu iyileştirmenin yaralara merhem olabilme ihtimalini tartışmamız daha doğru olacaktır.

4 kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapılması gereken gıda harcaması tutarı (Açlık Sınırı) 1.385,26 TL’dir . Bir kişinin geçim maliyeti 1.683 TL ve 2015 gıda enflasyonu yıllık %14,29’dur. (http://www.turkis.org.tr). Veriler ışığında çıkan sonuç, asgari ücretlinin tek başına sadece asgari ücretiyle ailesinin geçimini sağlayamayacağı yönündedir. Daha da kötüsü bu aile tek gelir kalemi olan asgari ücretiyle açlık sınırının bile altındadır.

1 Ocak 2016 itibariyle elektrik %6,8 zamlandı, motorlu taşıt vergisi, köprü ve otoyol ücretlerine yapılan zamlar da bunu takip etti. Ortaya çıkan bu zamlar dolaylı yollardan başka kalemleri de etkileyerek cebimizden vergiler için çıkan miktarı daha da arttırdı. Bu doğrultuda  asgari ücretlinin ücretlerine yapılan zamla birlikte ellerine geçecek olan fazla miktar  ne yazık ki ceblerine giremeden yine ortadan kayboldu. Yani asgari ücretlinin ücret konusundaki hayali bir kez daha başka bahara ertelendi.

KAYNAKLAR

Işığıçok Özlem (2011), Ücret, Marmara Kitapevi Yayınları, 2. Baskı.

Tokol Aysen (2000), Sosyal Politika, Vipaş, 2. Baskı.

http://www.csgb.gov.tr, (E.T: 15.01.2016).

http://www.turkis.org.tr, (E.T: 15.01.2016).